Vetus DC boegschroef selecteren en installeren

DC Boegschroef VS Proportionele Boegschroef

Bij de keuze tussen een Vetus proportionele en een DC-boegschroef  draait het vooral om comfort, gebruiksintensiteit en budget. Een traditionele DC-boegschroef werkt met vaste vermogensstanden (aan/uit) en is technisch eenvoudiger opgebouwd. Daardoor ligt de aanschafprijs lager en is het systeem robuust en overzichtelijk in onderhoud. Dit type is ideaal voor pleziervaart waar de boegschroef kort en incidenteel wordt gebruikt.

Een proportionele boegschroef werkt met traploze snelheidsregeling, waardoor je zeer nauwkeurig kunt manoeuvreren. Dat geeft meer controle, minder schokbelasting en vaak ook minder geluid tijdens gebruik. Door de geavanceerdere elektronica ligt de prijs hoger, maar daar staat meer comfort en soepeler vaargedrag tegenover.

Hoe kiest u de juiste boeg- en hekschroef?

Nadat u uw type boegschroef heeft geselecteerd, kunnen de volgende hulpmiddelen worden gebruikt om de benodigde stuwkracht voor uw boot te berekenen.

De invloed van de wind
De kracht die de wind uitoefent op de boot wordt bepaald door de windsnelheid, de invalshoek en het lateraal windoppervlak van de boot. Indien de wind loodrecht op de boot waait, is de winddruk het grootst. Dit is echter zelden het geval en aangezien de meeste schepen redelijk gestroomlijnd zijn, wordt om de winddruk te berekenen over het algemeen een reductiefactor van 0,75 toegepast.

Het draaimoment
Het draaimoment wordt berekend door de windkracht te vermenigvuldigen met de afstand (A) tussen het aangrijpingspunt van de windkracht en het draaipunt van de boot. Om deze berekening te vereenvoudigen, kunt u om het draaimoment te bepalen voor het merendeel van de boten de volgende vuistregel toepassen: vermenigvuldig de windkracht met de halve scheepslengte.

De stuwkracht
Niet het aantal kW’s of pk’s van de elektrische of hydraulische motor, maar de stuwkracht van de boegschroef is de bepalende factor. De nominale stuwkracht is een combinatie van het motorvermogen, de vorm van de schroef en rendementsverliezen in de tunnelbuis. VETUS elektrische boegschroeven hebben een zeer hoge stuwkracht tussen de 17 en 23 kgf per kW motorvermogen. De benodigde stuwkracht om de invloed van de wind te compenseren kan nu worden berekend door het draaimoment te delen door de afstand (B) gemeten tussen het hart van de boegschroeftunnel en het draaipunt van de boot.

Windkracht BeaufortOmschrijvingWindsnelheid m/sWinddruk N/m2 – (kgf/m2)
4matige wind5,5 tot 7,920 tot 40 (2,0 tot 4,1)
5vrij krachtige wind8,0 tot 10,741 tot 74 (4,2 tot 7,5)
6krachtige wind10,8 tot 13,875 tot 123 (7,7 tot 12,5)
7harde wind13,9 tot 17,2125 tot 189 (12,7 tot 19,2)
8stormachtige wind17,2 tot 20,7191 tot 276 (19,4 tot 28,2)

Rekenvoorbeeld

Een schip met een lengte van 11 m; heeft een zijdelingse windvangoppervlak van 18 m2 en tot en met 5 Beaufort moet de boeg
nog probleemloos kunnen worden verzet. Bij 5 Beaufort is de winddruk: p = 41 tot 74 N/m2, d.w.z. p (gemiddeld) = 60 N/m2.
Het benodigde draaimoment bedraagt:
T = winddruk x oppervlak x reductiefactor x afstand aangrijpingspunt tot draaipunt, (= ca. halve scheepslengte)
T = 60 N/m2 x 18 m2 x 0,75 x (11 x 0,5) m = 4455 Nm

De benodigde stuwkracht bedraagt

F = draaimoment / afstand hart boegschroef tot draaipunt van het schip (met de spiegel als draaipunt) = 4455 Nm / 10,5 m  = 420 N (42 kgf)

De voor dit schip geschikte boegschroef is de VETUS boegschroef type 45 kgf (5 Beaufort) (25 kgf bij 4 Beaufort en 75 kgf bij 6 Beaufort). Houd er altijd rekening mee dat, afhankelijk van de windvang, de waterverplaatsing en de vorm van het onderwaterschip, de door de boegschroef geleverde stuwkracht op ieder schip een verschillend resultaat zal geven. Als vuistregel kan worden aangehouden dat de hekschroef “één maat kleiner” mag zijn dan de berekende boegschroef.

In de onderstaande PDF staat een selectietabel van alle VETUS boegschroefmodellen met de aanbevolen bootlengte. Houd er rekening mee dat deze tabel alleen dient als algemene richtlijn en dat de bovenstaande berekening prevaleert.

Download Download Selectietabel Vetus Boegschroef

Verschillende bedienpanelen

Voor DC-boegschroeven van Vetus zijn verschillende bedienpanelen beschikbaar, elk met een eigen bedieningsvorm en functionaliteit. Van eenvoudige drukknoppen tot joystick-bediening met extra beveiligingen: de keuze hangt af van het gewenste comfortniveau en de indeling van de stuurstand. Hieronder de beschikbare panelen:

Vetus Zwenkschakelaar BPJST

Losse joystick voor boeg/ -hekschroeven. Zonder tijdsvertraging en geen kinderslot.

Gatmaat: Ø22mm

Inbouwdiepte: 50mm

Vetus BPSE2 bediening boeg/hekschroef

Touchpaneel met ingebouwde tijdsvertraging bij het omkeren van de draairichting. Biedt veiligheid en optimale prestaties. Waterdicht volgens IP66.

Gatmaat: 75mm

Inbouwdiepte: 90mm

Vetus Boegschroefpaneel BPSR

Bedieningspaneel voor VETUS boeg- en hekschroeven met tijdsvertraging en kinderbeveiliging.

Gatmaat: 52mm

Inbouwdiepte: 90mm

Boeg/hekschroef paneel model BPAS

Bedieningspaneel met luxueus modern design en kleine inbouwdiameter voor VETUS boeg- en hekschroeven. Front IP66 waterdicht.

Gatmaat: 52mm

Inbouwdiepte: 90mm

Vetus Zwenkschakelaar BPJE2

Bedieningsjoystick met ingebouwde tijdsvertraging bij het omkeren van de draairichting. Biedt veiligheid en optimale prestaties. Waterdicht volgens IP66.

Gatmaat: 75mm

Inbouwdiepte: 90mm

Vetus Zwenkschakelaar BPJR

Bedieningsjoystick met compacte afmetingen voor VETUS boeg- en hekschroeven. Inclusief witte, zwarte en verchroomde frontring. Front IP66 waterdicht.

Gatmaat: Ø52mm

Inbouwdiepte: 90mm

Vetus Zwenkschakelaar BPAJ

Bedieningsjoystick met luxueus modern design en kleine inbouwdiameter voor VETUS boeg- en hekschroeven. Front IP66 waterdicht.

Gatmaat: 52mm

Inbouwdiepte: 90mm

VETUS easy docking systeem EZDOCK2

Dit paneel met zwenkknop maakt de soepele bediening van een boegschroef en een hekschroef mogelijk. Waterdicht volgens IP67. 12/24V

Gatmaat: 130x75mm

Inbouwdiepte: 90mm

Accu keuze

Bij een boegschroef van Vetus gaat het vrijwel altijd om korte, krachtige piekbelastingen van enkele seconden. De accu moet dus vooral veel stroom in korte tijd kunnen leveren.

Een SMF-accu (Sealed Maintenance Free) is hiervoor vaak al prima geschikt: onderhoudsvrij, betaalbaar en voldoende start-/piekstroom voor normaal manoeuvreren.

Een AGM-accu biedt een lagere interne weerstand en nog hogere piekstromen, laadt sneller op en is robuuster bij trillingen. Technisch de beste keuze als je maximale prestaties en betrouwbaarheid wilt.

De VEDC110TC (semi-tractie/deep-cycle) is minder noodzakelijk voor een pure boegschroef-toepassing, omdat diepe ontlading hier nauwelijks voorkomt, deze is vooral interessant wanneer dezelfde accu ook als service-accu wordt gebruikt.

Tip: zorg altijd dat de accu gesloten / maintenance-free is als hij in dezelfde compartiment als de boegschroef staat, dit voorkomt gasontwikkeling en is een vereiste volgens Vetus-handleidingen.

Bij de keuze van de accugrootte voor een boegschroef is vooral de koudstartstroom (CCA) van belang, omdat de belasting bestaat uit korte, hoge piekstromen. Hieronder staan de aanbevolen minimale en maximale CCA-waarden waaraan de accu per type boegschroef moet voldoen:

BoegschroefSpecificatiesMinimaal koudstartstroomMaximaal koudstartstroom
BOW2512E25 KGF, 12VCCA 333CCA 667
BOW3512E35KGF, 12VCCA 367CCA 733
BOW3512F35KGF, 12VCCA 367CCA 733
BOW401240KGF, 12VCCA 367CCA 733
BOW4512D45KGF, 12VCCA 625CCA 1250
BOW5512D55KGF, 12VCCA 625CCA 1250
BOW5524D55KGF, 24VCCA 342CCA 683
BOW6012D65KGF, 12VCCA 500CCA 1000
BOW6024D70KGF, 24VCCA 275CCA 550
BOW7512D80KGF, 12VCCA 917CCA 1833
BOW7524D85KGF, 24VCCA 525CCA 1050
BOW9512D95KGF, 12VCCA 1083CCA 2166
BOW9524D105KGF, 24VCCA 533CCA 1067
BOW12512D125KGF, 12VCCA 1400CCA 2800
BOW12524D140KGF, 24VCCA 783CCA 1567

DC Boegschroef aansluiten

Bij het aansluiten van een VETUS DC boegschroef moet in de pluskabel altijd een hoofdschakelaar worden geplaatst. Hiervoor zijn bijvoorbeeld de VETUS accuschakelaars BATSW600 (12V) of BATSW250 (24V) geschikt. In plaats daarvan kan ook een op afstand bediende hoofdstroomschakelaar met noodstop worden gebruikt, zoals de VETUS BPMAIN12 of BPMAIN24.

Daarnaast moet er in de pluskabel, zo dicht mogelijk bij de accu en vóór de hoofdschakelaar, een zekering worden geplaatst om het boordnet tegen kortsluiting te beschermen. Hiervoor kan bijvoorbeeld zekeringhouder ZEHC100 worden gebruikt.

De kabeldoorsnede moet worden afgestemd op het vermogen van de boegschroef, het spanningsverlies tussen accu en boegschroef mag maximaal 10% bedragen (raadpleeg de tabel in de handleiding). Controleer  na ongeveer 14 dagen na de aansluiting alle elektrische verbindingen, omdat bouten en moeren door temperatuurschommelingen los kunnen raken.

1Hoofdzekering
2Hoofdschakelaar
3Stuurstroomzekering
4Magneetschakelaar
5Elektromotor
6Bedieningspaneel
7Accu
8Stekker
9Contrastekker
10Verlengkabel
11Dynamo
12Thermische beveiliging
Kleurcode bedrading:
1Blauw
2Rood (+)
3Zwart (-)
4Wit